Porodična kozavisnost u kontekstu upotrebe psihoaktivnih supstanci

Kada govorimo o porodici u kontekstu bolesti zavisnosti, neminovno je pomenuti i pojam kozavisnosti. Ovaj pojam označava ono što porodica osobe koja je zavisna od psihoaktivnih supstanci prolazi. Kozavisnički odnos definiše se kao prekomjerno emocionalno ili psihološko oslanjanje na člana porodice, naročito člana koji zahtijeva pažnju zbog bolesti ili zavisnosti. Kozavisnički odnos uzrokuje da bliska […]

Kada govorimo o porodici u kontekstu bolesti zavisnosti, neminovno je pomenuti i pojam kozavisnosti. Ovaj pojam označava ono što porodica osobe koja je zavisna od psihoaktivnih supstanci prolazi. Kozavisnički odnos definiše se kao prekomjerno emocionalno ili psihološko oslanjanje na člana porodice, naročito člana koji zahtijeva pažnju zbog bolesti ili zavisnosti. Kozavisnički odnos uzrokuje da bliska osoba, traži i daje izgovore za ponašanje zavisne osobe. Ovakvo ponašanje je kontraproduktivno i njime se samo jača zavisnost, a postoji i mogućnost i da postane jako velika smetnja na putu procesa oporavka.

Kozavisnost se manje pominje u literaturi i generalno kada se govori o bolesti zavisnosti, ali nije ništa manje važna. To samo naglašava koliko je u radu sa klijentima i u njihovom oporavku bitno uključiti sve aktere, a da su porodica i najbliže osobe ključni u tom procesu.

Upravo zbog toga što žele najbolje toj osobi, članovi porodice mogu ispoljavati različite oblike ponašanja kojim žele da pomognu osobi koja je zavisna,  od toga da prikrivaju njegovo/njeno ponašanje, krive druge osobe za probleme, pomažu na razne načine članu porodice, pozajmljuju mu/joj novac i slično. Pored toga, različiti psihološki mehanizmi odbrane se ispoljavaju kod kozavisanika: negacija, zavaravanje sebe, racionalizacija, socijalna komparacija.

U procesu oporavka jako je važno da, kao što osobe koje konzumiraju psihoaktivne supstance uče o fazama razvoja bolesti zavisnosti i prepoznaju neke obrasce, uporedo sa tim se edukuju i roditelji i uža porodica te osobe, o svim fazama koje oni kao kozavisnici prolaze. One se odnose ponajviše na pomenuta ponašanja, kao i pomenute mehanizme odbrane koji se javljaju udruženo i zajednički dovode do krize cijelog porodičnog sistema.

Ovaj članak je nastao kao proizvod projekta Podrška porodicama u krizi uzrokovanoj štetnom upotrebom alkohola i psihoaktivnih supstanci, podržanom od strane Ministarstva rada i socijalnog staranja.

NVO CAZAS u sklopu ovog projekta obezbjeđuje usluge savjetovanja osobama koje konzumiraju droge i alkohol, kao i ostalim članovima porodice koje su pogođene zavisnošću od psihoaktivnih supstaci, i to putem organizovanja individualnih i grupnih savjetovanja. Sesije pružaju stručni radnici.

Ukoliko se vi lično suočavate sa problemom korišćenja droga i alkohola, ili imate člana porodice koji koristi psihoaktivne supstance i potrebna vam je podrška, možete se javiti za razgovor sa stručnim licima, i to putem maila office@cazas.org ili na broj telefona 067 602 345