Supstituciona terapija za zavisnost od opijata

Zavisnost od opijata se teško liječi uslijed kompulzivnog korišćenja droga i žudnje za njom, koja vodi do ponovnog uzimanja, iako je korisnik svjestan negativnih kako zdravstvenih tako i društvenih posledica. Postoji više vrsta liječenja bolesti zavisnosti, ali se smatra da je supstituciona terapija najbolja.

10 mar 2018 0 comment  

Supstituciona terapija je vid zdravstvene njege za zavisnost od opijata, koja koristi sličnu ili identičnu supstancu sa svojstvima sličnim drogi koja se obično koristi. Ova vrsta supstance se naziva agonist.

Terapija pomaže korisnicima da smanje izlaganje rizičnom ponašanju i da se usredsrede na normalne životne aktivnosti jer više nisu u stalnoj potrazi za drogom.

Ovaj tretman se pokazao korisnim i za zavisnika i za društvo u cjelini, jer unapređuje društveno, psihičko i fizičko stanje zavisnika, a smanjuje javne izdatke u zdravstvenom i pravosudnom sistemu.

Naučni podaci pokazuju da supstituciona terapija može da pomogne u smanjivanju kriminaliteta, zaraznih bolesti i smrti povezanih sa drogom.

Metadonska terapija i terapija buprenorfinom preporucene su od Svjetske zdravstvene organizacije kao osnovni modeli liječenja opijatskih zavisnika.

U Evropskoj Uniji 75% svih zavisnika u supstitucionim programima koristi metadon. Kod nas, u Crnoj Gori, metadonska terapija je počela da se koristi od 2006. godine i ona se sprovodi u Domu zdravlja na Koniku, dok je terapija buprenorfinom pocela od 2015. godine.

Kako je u početku tretmana buprenorfinom bilo dosta zloupotreba, Ministarstvo zdravlja je u maju 2017. godine donijelo odluku da se buprenorfin više ne podiže na recept u apotekama, već da zavisnici svoju dnevnu dozu primaju takođe u Domu zdravlja na Koniku ili u KCCG.

Da bi zavisnik stekao pravo da učestvuje u supstitucionom programu, mora da ispunjava neke od uslova:

- mora biti punoljetan
- jasno ispunjeni kriterijumi po MKB 10 klasifikacionom sistemu
- opijatska zavisnost udružena sa hroničnim psihijatrijskim bolestima
- opijatska zavisnost udružena sa kriminogenim ponašanjem
- višegodišnja opijatska zavisnost udružena sa HIV infekcijom
- dugogodišnja zavisnost sa mnogim neuspješnim liječenjima (bar jedno hospitalno liječenje)
- zavisnice od opijata koje su trudne

Prema trajanju supstituciona terapija je kratkoročna - do 6 mjeseci i dugoročna - duža od 6 mjeseci.

U terapiji se koriste:

1. Metadon – 60–120 mg dnevno
2. Buprenorfin, početna doza 2–6 mg dnevno.

Brojne su razlike izmedju ove dvije vrste terapije. Buprenorfin rjeđe dovodi do razvoja tolerancije i manje je adiktivan od metadona, ali za osobe koje su veoma anksiozne i imaju probleme sa nesanicom, preporučuje se tretman metadonom.

Buprenorfin takođe ima I blago antidepresivno djelovanje, dok metadon može da izazove depresiju.

Ono sto im je zajedničko jeste da smanjuju žudnju za heroinom. Neki stručnjaci daju prednost buprenorfinu kod mladjih korisnika droga, a metadonu kod starijih korisnika na dugoročnoj bazi.

Ako se dobro sprovede supstituciona terapija koristeci i sve druge potrebne elemente programa tretmana (narocito psihoterapiju i porodicnu terapiju) vremenom će rezultirati u značajnom procentu (60-70%) rekonstrukcijom rada mozga, sazrijevanjem ličnosti i poboljšanjem ukupnih životnih okolnosti zavisnika i njegove porodice.

Nakon dvije ili tri godine na terapiji, kao rezultat svega može doći do detoksifikacije, a nakon toga održavanje apstinencije bez ljekova, što je i cilj cijelog postupka.

Vladimir Brajović

Top Tweets

RT @NVOJuventas: Odgovor na upotrebu psihoaktivnih supstanci ne smije biti represivan i marginalizujući #Podrži #NeKažnjavaj @nvocazas @ijz
Project partners meeting within #SoS_Project in #Montenegro has been held today in Podgorica. https://t.co/MNaZ9ZhKnc
Danas pratimo javnu debatu povodom obiljezavanja Medjunarodnog dana zena @CZP_Cg @EUAmbME @euicmne